Decyzja o rozpoczęciu psychoterapii bywa sama krokiem w stronę zmiany. Kiedy już zapada, pojawia się kolejne wyzwanie: jak spośród wielu dostępnych ofert wybrać osobę, której można zaufać? Jak znaleźć dobrego psychoterapeutę opowiada psycholog Anna Bus – www.annabus.pl.
W Polsce zawód psychoterapeuty wciąż nie jest prawnie uregulowany. W praktyce to oznacza, że teoretycznie każdy może się tak nazwać. Są różne szkoły i towarzystwa certyfikujące. Jest też wiele krótkich kursów. Na co warto zwrócić uwagę?
Wykształcenie i droga zawodowa psychoterapeuty
Psychoterapeuta to zwykle osoba, która ukończyła studia wyższe, a następnie odbyła osobne, całościowe szkolenie psychoterapeutyczne. Obecnie nie ma wymogu, aby była to psychologia lub kierunek pokrewny. Pewnie lepiej kiedy przez lata studiów taki specjalista jakkolwiek zajmował się czymś co ma związek z człowiekiem i rozumieniem człowieka.
W Polsce takie szkolenia trwają zwykle co najmniej cztery lata i obejmują nie tylko teorię, ale również terapię własną, superwizję. W trakcie szkolenia terapeuta ma prawo pracować terapeutycznie z pacjentem po ukończeniu 2 roku.
Warto zapytać wprost (albo poszukać tej informacji na stronie specjalisty), czy dana osoba ukończyła szkolenie atestowane przez uznane towarzystwo naukowe, np. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne lub Polskie Towarzystwo Psychologiczne. Osobiście jako specjalista lubię korzystać z różnych kursów i różnych podejść kiedy się szkolę. Uważam, że to poszerza perspektywę. Ale myślę, że ukończenie szkolenia akredytowanego np. przez któreś z towarzystw nie jest tylko formalnością. Akredytacja oznacza, ze program szkolenia został zweryfikowany pod kątem jakości, ilości godzin, a nie jest jedynie kilkutygodniowym czy kilkumiesięcznym kursem.
Nurt terapeutyczny – czy trzeba się na tym znać?
Psychoterapia nie jest jednorodną metodą – istnieje kilka głównych nurtów (m.in. poznawczo-behawioralny, psychodynamiczny, humanistyczno-doświadczeniowy, systemowy), a każdy z nich inaczej podchodzi do rozumienia trudności i pracy nad nimi. Nie trzeba być ekspertem, żeby dokonać wyboru. Warto jedynie wiedzieć, że różne podejścia sprawdzają się w różnych sytuacjach, praca może odrobinę się różnić. Choć to często zależy nie tylko od podejścia a także od samego terapeuty.
Terapia poznawczo-behawioralna zwykle koncentruje się na konkretnych, bieżących problemach i pracy nad zmianą schematów myślenia i zachowania w określonym czasie. Podejścia psychodynamiczne i psychoanalityczne częściej sięgają w głąb historii życia, relacji z bliskimi osobami i nieuświadomionych mechanizmów, które kształtują obecne trudności, proces bywa dłuższy. Terapia systemowa skupia się na relacjach i wzorcach w rodzinie czy związku, nie tylko na jednostce. Nurt humanistyczno-doświadczeniowy skupia się na osobie i jej potencjale do rozwoju. Czytaj również: Psychoterapia w Warszawie – jak wybrać specjalistę?
Pierwszy kontakt – czego można się spodziewać
Zwykle najpierw jest tzw. konsultacja wstępna – jedno lub kilka spotkań, których celem jest wzajemne poznanie się, omówienie problemu i ustalenie, czy dany specjalista i forma pracy są odpowiednie. To dobry moment, żeby zadać pytania o wykształcenie, doświadczenie w pracy z podobnymi trudnościami, sposób prowadzenia terapii czy zasady współpracy (częstotliwość spotkań, sposób odwoływania wizyt, poufność).
Relacja terapeutyczna
Nawet najlepiej wykształcony specjalista nie zagwarantuje dobrego efektu terapii, jeśli nie będzie relacji. Badania nad skutecznością psychoterapii tzw. sojusz terapeutyczny jest jednym z najsilniejszych czynników przewidujących sukces terapii, niezależnie od konkretnego nurtu, w jakim pracuje terapeuta. Więcej poczytasz tutaj: https://annabus.pl/dobra-relacja-psychoterapeutyczna-czyli-jaka/
To oznacza, że warto dać sobie prawo do sprawdzenia, czy dobrze czujesz się w kontakcie z daną osobą, pamiętając, że na początku dyskomfort związany z mówieniem o trudnych sprawach jest naturalny Jeśli mimo upływu czasu i poruszenia ważnych dla Ciebie tematów czujesz się oceniany/a, niesłyszany/a albo relacja z jakiegoś powodu Ci nie służy, masz prawo zmienić terapeutę. To także jest zadbaniem o siebie.
Czerwone flagi, na które warto zwrócić uwagę
Kilka sygnałów powinno wzbudzić czujność już na starcie współpracy:
- terapeuta obiecuje szybkie, gwarantowane rezultaty lub usunięcie konkretnego problemu w z góry określonym czasie,
- unika jasnych odpowiedzi na pytania o wykształcenie, superwizję, nurt, w którym pracuje,
- narusza granice poufności, np. dzieląc się szczegółami dotyczącymi innych klientów,
- przekracza granice zawodowe – proponuje kontakt czy relację wykraczającą poza ustalone ramy terapii, np. spotkania poza terapią, rozmowy poza terapią, różne przysługi poza ustalonym kontraktem
Podsumowanie
Wybór psychoterapeuty to decyzja, w której warto kierować się zarówno twardymi kryteriami – wykształceniem, przebytym szkoleniem, superwizją – jak i subiektywnym poczuciem bezpieczeństwa w kontakcie z daną osobą. Żadne z tych kryteriów samo w sobie nie wystarczy: dyplom bez dobrej relacji nie gwarantuje skutecznej terapii. Sympatyczny kontakt bez odpowiedniego przygotowania merytorycznego również nie jest dobrym wyborem.
Masz prawo pytać, sprawdzać i – jeśli coś nie działa – szukać dalej, aż znajdziesz osobę, z którą będziesz mógł/mogła bezpiecznie pracować nad tym, co jest dla Ciebie ważne.
Anna Bus – psycholog, psychoterapeutka, terapeutka EMDR, specjalistka psychoterapii uzależnień. Pracuję z osobami dorosłymi i młodzieżą w Warszawie lub on-line. Zapraszam do kontaktu telefonicznego 500 608 183 lub przez formularz na stronie: https://annabus.pl/kontakt/